Sprawiedliwość będzie wymierzoną !

Moje pierwsze obserwacye, odnoszące się do sztuki oddziaływania na tłumy i do miernego w niej znaczenia logiki, sięgają epoki oblężenia Paryża, a mianowicie dnia gdy widziałem, jak prowadzono do Luwru, gdzie zasiadał wówczas rząd, marszałka V. – którego rozhukany tłum miał rzekomo złapać na gorącym uczynku zdejmowania planów fortyfikacyi Paryża dla Prusaków.

Członek rządu, G.P., słynny mówca, wyszedł ażeby przemówić do tłumu, domagającego się natychmiastowego rozstrzelania winowajcy. Oczekiwałem, że mówca wykaże bezzasadność oskarżenia, dowodząc że marszałek był właśnie jednym z twórców tych fortyfikacyi, których plany zresztą sprzedawane były we wszystkich księgarniach. Ku wielkiemu memu zdziwieniu – jako że byłem wówczas bardzo młody – przemówienie okazało się zgoła innem. „Sprawiedliwość będzie wymierzoną – zawołał mówca, zbliżając się ku pojmanemu – i to sprawiedliwość bez litości. Pozostawcie rządowi obrony narodowej dalsze śledztwo, a tymczasem uwięzimy oskarżonego”.
Uspokojony tem pozornem zadośćuczynieniem tłum rozszedł się natychmiast, a w kwadrans niespełna marszałek mógł już podążyć do swego mieszkania. Zostałby on z pewnością rozszarpanym, gdyby mówca zwrócił się do rozszalałego tłumu z logicznem rozumowaniem, które moja młodość uważała za jedynie przekonywające.

Z „Psychologii tłumu” Gustawa le Bon
(w tłumaczeniu Zygmunta Poznańskiego)
Księgarnia E.Wende i Spółka, 1899

Co nowego...	do Czytaj!
literatura, wypisy, urywki, fragmenty, ciekawostki, rozmaitości